(TITC) - Gốm trầm mặc, nơi từng thớ đất đã đi qua lửa nung để hóa thành hình hài bền bỉ, văn hóa trà hiện lên như một nét chấm phá tinh tế, làm đầy không gian bằng sự tĩnh tại và chiều sâu. Ở Không gian gốm Bát Tràng, trà không chỉ là thức uống; đó là một nghi lễ sống, nơi con người đối thoại với thiên nhiên, với ký ức và với chính mình qua từng động tác chậm rãi.
Đến với không gian gian Gốm để tìm hiểu về văn hóa Trà Việt. Ảnh: TITC
Không gian gốm mở ra trước hết bằng cảm giác thị giác: những bình lộc lớn, men ngọc xanh trầm hay men rạn cổ, đứng sừng sững như cột mốc thời gian. Trên kệ tròn bằng gỗ, tượng Phật, Quan Âm, các dáng ngồi thiền hay đứng tĩnh lặng, hòa cùng bộ ấm chén men ngọc, men lam, men hoàng thổ. Ánh sáng ấm phản chiếu trên bề mặt men, làm nổi lên những vân chảy tự nhiên - dấu ấn của lửa, của bàn tay người thợ. Chính trong bối cảnh ấy, trà xuất hiện như nhịp thở mềm mại, kết nối các vật thể tưởng chừng bất động thành một tổng thể sống động.
Chén trà Bát Tràng có dáng nhỏ, miệng mỏng, lòng sâu - được tính toán để giữ nhiệt và nâng hương. Khi nước sôi chạm trà, hương lan tỏa, quyện với mùi đất nung, gỗ cũ, tạo nên một “mùi không gian” rất riêng. Người rót trà thường nâng ấm bằng hai tay, xoay nhẹ để đánh thức lá trà, rồi rót đều từng chén. Mỗi cử chỉ đều tiết chế, như một bài học về nhẫn nại và tôn trọng. Ở đây, trà dạy ta cách chậm lại; gốm dạy ta cách bền bỉ.
Nét chấm phá của văn hóa trà trong không gian gốm nằm ở sự đối thoại giữa hữu hình và vô hình. Gốm là hình, là khối, là men; trà là hương, là vị, là khoảnh khắc. Khi đặt chén trà trên mặt bàn gỗ, bên cạnh bình gốm hoa văn long phụng hay sen nở, ta thấy quá khứ và hiện tại cùng hiện diện. Hoa văn kể chuyện làng nghề, còn vị trà kể chuyện mùa vụ, khí hậu, thổ nhưỡng. Hai câu chuyện ấy gặp nhau trong im lặng, nhưng không hề trống rỗng.
Bát Tràng vốn nổi tiếng với tinh thần sáng tạo không ngừng. Văn hóa trà ở đây cũng vậy không đóng khung. Bên cạnh bộ trà cổ men rạn, người ta sẵn sàng thử nghiệm men mới, dáng mới, để phù hợp với gu thưởng trà hiện đại. Trà sen, trà shan tuyết, trà ô long… mỗi loại trà tìm được “ngôi nhà” gốm của mình. Ấm dày giữ nhiệt cho trà cần thời gian nở; chén mỏng tôn hương cho trà thanh. Sự tinh tế ấy cho thấy gốm không chỉ là vật chứa, mà là bạn đồng hành của trà.
Không gian gốm - trà còn là nơi gặp gỡ của cộng đồng. Người thợ, người sưu tầm, du khách, hay đơn giản là người yêu trà, cùng ngồi quanh bàn thấp, chia sẻ câu chuyện đời nghề. Trà làm dịu khác biệt; gốm tạo điểm tựa cho ký ức chung. Những cuộc trò chuyện như thế thường không vội vàng, bởi ai cũng hiểu: trà ngon cần thời gian, và văn hóa cũng vậy.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, nét chấm phá trà trong không gian gốm Bát Tràng mang ý nghĩa giữ nhịp. Nó nhắc ta rằng giữa ồn ào, vẫn có chỗ cho tĩnh lặng; giữa tiêu dùng nhanh, vẫn có giá trị của độ bền; giữa tiện lợi, vẫn có nghi lễ. Một chén trà đặt giữa những tác phẩm gốm không chỉ đẹp - nó đúng. Đúng với tinh thần đất - lửa - nước - người, đúng với nhịp sống cần cân bằng.
Khi rời không gian ấy, dư vị còn lại không chỉ là hương trà trên môi, mà là cảm giác được chạm vào một dòng chảy văn hóa sống. Ở Bát Tràng, trà không đứng riêng; trà hòa vào gốm, và gốm nâng trà lên. Một nét chấm phá nhỏ, nhưng đủ để làm bừng sáng cả không gian.
Trung tâm Thông tin du lịch