Trình diễn múa cồng chiêng tại phố cổ Hội An. Ảnh: Vĩnh Lộc

Vang vọng tiếng cồng chiêng

Cuối tháng 11/2025, lần đầu tiên các cơ sở bảo tàng thuộc hệ thống Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức giới thiệu văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số miền núi Đà Nẵng đến người dân và du khách. Thông qua các hoạt động như trình diễn dệt thổ cẩm, hát múa, cồng chiêng, trưng bày trực quan... đã mang đến nhiều bất ngờ, thú vị cho công chúng, giúp người xem hiểu hơn về sự đa dạng sắc thái văn hóa vùng đất xứ Quảng.

Vùng núi Đà Nẵng có khoảng 160 nghìn người dân tộc thiểu số sinh sống, chủ yếu là người Cơ Tu, Xê Đăng, Giẻ Triêng, Co… với bản sắc văn hóa phong phú, đa dạng. Từ nhiều năm trước, việc đưa âm nhạc, cồng chiêng xuống phố cũng đã được ngành du lịch thực hiện như tổ chức đêm hội văn hóa Cơ Tu tại Hội An với sự tham gia của 30 nghệ nhân đến từ huyện Nam Giang (cũ). Tại đây, những nghệ nhân Cơ Tu đã trình diễn các vũ điệu dâng trời độc đáo mang đến sự thích thú cho người dân và du khách.

Ông Zơ Râm Thực, Phó Chủ tịch UBND xã Bến Giằng chia sẻ, với người dân miền núi, văn hóa không chỉ là hình thức trình diễn mà là đời sống tinh thần gắn với núi rừng, cộng đồng và tín ngưỡng. Trong đó, mỗi nhịp cồng chiêng, mỗi điệu múa tâng tung da dá của người Cơ Tu đều ẩn chứa những ý nghĩa, cầu mong, khát vọng về cuộc sống hòa hợp với tự nhiên. Vì vậy, việc đưa múa cồng chiêng truyền thống xuống phố là điều đáng mừng nếu được thực hiện đúng cách.

“Âm nhạc và điệu múa tâng tung da dá của đồng bào luôn thể hiện sự mạnh mẽ và hùng dũng nhưng cũng rất nhịp nhàng. Người phụ nữ khi múa mặc váy thổ cẩm nhiều hoa văn, vai trần, cổ đeo vòng cườm, miệng mỉm cười; còn người đàn ông phải mặc khố, choàng áo dệt bằng thổ cẩm, đi chân trần, tay nắm cây khiêng, cây giáo, cây mác hay cây dụ, hoặc nắm tay bạn múa bên cạnh… Khi khách cảm nhận được điều đó họ sẽ muốn đến trải nghiệm, tìm hiểu. Đây cũng là cách để chúng tôi quảng bá văn hóa nhằm thúc đẩy du lịch địa phương phát triển”, ông Zơ Râm Thực nói.

Khoảng 15 năm trước, thông qua sự hỗ trợ của Tổ chức Cứu trợ phát triển quốc tế (FIDR, Nhật Bản), dự án “Du lịch dựa vào cộng đồng Cơ Tu” tại xã Ta Bhing (nay là xã Bến Giằng) với các nhóm dịch vụ như biểu diễn cồng chiêng, múa tâng tung da dá, dệt thổ cẩm thủ công truyền thống… phục vụ khách tham quan làng đã được triển khai. Thỉnh thoảng đội cồng chiêng cũng xuống núi trình diễn trong một số sự kiện du lịch, lễ hội tạo ấn tượng tốt cho người xem và du khách.

Tuy nhiên, theo ông Zơ Râm Thực, gần đây khi dự án kết thúc, đội cồng chiêng cũng không hoạt động nhiều. Sắp tới xã sẽ nghiên cứu đưa đội cồng chiêng xuống phố trình diễn để quảng bá hình ảnh văn hóa, vùng đất của đồng bào vì điều này rất cần thiết để phát triển du lịch địa phương, nhưng khó nhất vẫn là thiếu kinh phí đi lại, ăn nghỉ…

Thúc đẩy sự lan tỏa

Có thể khẳng định, việc lan tỏa văn hóa miền núi xuống phố là bước đi cần thiết trong bối cảnh phát triển du lịch gắn với chiều sâu văn hóa. Dù vậy, để đạt hiệu quả lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cộng đồng bản địa, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Khi văn hóa được giới thiệu đúng cách, không gian phố thị sẽ trở thành nơi kết nối, tôn vinh và gìn giữ những giá trị truyền thống, góp phần xây dựng hình ảnh Đà Nẵng không chỉ hiện đại mà còn đậm đà bản sắc, đồng thời tạo điểm nhấn ấn tượng cho khách quay lại.

Du khách xem trình diễn dệt thổ cẩm của đồng bào dân tôc thiểu số. Ảnh: Vĩnh Lộc

Ông Lê Tấn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty Vitraco Đà Nẵng nhìn nhận, dù là cách quảng bá, lan tỏa hình ảnh di sản miền núi khá tích cực, giúp giới thiệu, truyền thông hiệu quả đến du khách nhưng không nên làm thường xuyên, chỉ làm trong một số sự kiện, lễ hội tiêu biểu, bởi các hoạt động âm nhạc, cồng chiêng phải nằm trong không gian sinh sống của cộng đồng và tâm lý du khách cũng sẽ thích trải nghiệm các giá trị văn hóa trong không gian bản địa đó. Công ty Vitraco từng có thời gian dài hợp tác với Khu du lịch sinh thái Cổng trời Đông Giang nên hiểu rõ những giá trị văn hóa của đồng bào vùng cao, nhất là đồng bào Cơ Tu.

“Việc đưa các lễ hội, âm nhạc, cồng chiêng đồng bào xuống phố trình diễn chắc chắn sẽ thu hút mọi người tìm hiểu các giá trị, đời sống người dân miền núi, từ đó tạo cơ hội và động lực thúc đẩy du lịch miền núi phát triển, giúp bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa của đồng bào. Tuy vậy, cách làm cũng nên chọn lọc phù hợp, giữ được giá trị nguyên bản nhưng vẫn tạo được sự hấp dẫn”, ông Tùng nói.

Thực tế, thời gian qua, Đà Nẵng cũng đã tổ chức nhiều loại hình nghệ thuật đến gần hơn du khách như đưa tuồng, bài chòi xuống phố hay lễ hội hóa trang đường phố…, kết quả khá tích cực. Nhưng với âm nhạc, nghệ thuật, nghề truyền thống của đồng bào vẫn còn hạn chế, chủ yếu trình diễn trong một số sự kiện.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngành du lịch mong muốn lan tỏa văn hóa miền núi vào không gian đô thị nhằm quảng bá hình ảnh Đà Nẵng đa dạng, giàu bản sắc. Thời gian tới sở sẽ nghiên cứu đưa văn hóa đồng bào miền núi xuống phố nhằm giới thiệu, quảng bá và tôn vinh những giá trị đặc sắc, qua đó cũng gắn kết các dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn. Dù vậy, vấn đề quan trọng nhất vẫn là kinh phí, cần có doanh nghiệp đứng ra hỗ trợ bởi nhà nước khó đủ nguồn lực để tổ chức thường xuyên.

Vĩnh Lộc